“ผ่าตัดต้อกระจกหนึ่งเคส ทำไม่ยาก ผ่าไม่ถึง 10 นาที ก็มองเห็นดีเลย”
ฟังดูเหมือนเป็นการผ่าตัดที่ง่ายและใช้เวลาไม่นาน แต่ผลลัพธ์ที่ดีไม่ได้ขึ้นอยู่กับเวลาในห้องผ่าตัดเพียงอย่างเดียว คุณหมอบอนด์มองว่าการผ่าตัดต้อกระจกเป็นทั้งศาสตร์และศิลป์ ต้องอาศัยการตรวจและวางแผนอย่างละเอียด เพื่อเลือกเลนส์และกำหนดผลลัพธ์ให้เหมาะกับดวงตาและการใช้ชีวิตของคนไข้แต่ละคน

จะพามาดูขั้นตอนจากเคสของคุณหมอบอนด์
ซึ่งผ่าตัดตาทั้งสองข้างและใส่เลนส์แก้ไขสายตาหลายระยะร่วมกับแก้สายตาเอียง

📋 ก่อนผ่าตัด
คนไข้จะได้รับการตรวจวัดค่าสายตา ความโค้งกระจกตา และจำนวนเซลล์กระจกตา รวมถึงคำนวณกำลังเลนส์แก้วตาเทียมที่เหมาะกับตาแต่ละข้าง พร้อมตรวจขยายม่านตาเพื่อคัดกรองโรคจอประสาทตา ต้อหิน และโรคตาอื่น ๆ ที่อาจกระทบการมองเห็น ในเคสนี้ คุณหมอตรวจวัดค่าต่าง ๆ ซ้ำประมาณ 5 ครั้ง เพราะพบว่าบางค่ายังไม่สอดคล้องกันระหว่างเครื่องมือ จึงตรวจจนมั่นใจก่อนเลือกเลนส์และวางแผนผ่าตัด

🔬 ระหว่างผ่าตัด
- แผลผ่าตัด: แผลมีขนาดเล็กกว่า 3 มม. โดยมาตรฐานของคุณหมออยู่ที่ 2.4 มม. ส่วนใหญ่ไม่ต้องเย็บ และมีการวางแผนทิศทางแผลไว้ล่วงหน้า เพราะอาจมีผลต่อสายตาเอียงหลังผ่าตัด

- สลายต้อกระจก: ใช้เครื่องมือปลายเล็กที่สั่นด้วยความถี่สูง (phacoemulsification) สลายเลนส์ที่ขุ่น โดยพยายามใช้พลังงานให้น้อยที่สุดเพื่อดูแลเซลล์กระจกตา

- ใส่เลนส์แก้วตาเทียม: ใส่เลนส์ผ่านแผลขนาดเล็กและจัดให้อยู่ตรงกลาง สำหรับเลนส์แก้สายตาเอียง โดยต้องจัดแนวเลนส์ให้ตรงกับองศาที่วางแผนไว้ด้วย


ในเคสนี้คุณหมอใช้ข้อมูลจากการตรวจก่อนผ่าตัด ร่วมกับระบบ digital marker เพื่อช่วยวางแผนตำแหน่งแผลและแนวเลนส์แก้เอียง โดยแสดงตำแหน่งอ้างอิงบนดวงตาขณะผ่าตัด
📊 หลังผ่าตัด
มีการนัดตรวจติดตามและประเมินการมองเห็นตามระยะ เพื่อดูว่าผลเป็นไปตามแผนหรือไม่ รวมถึงนำผลลัพธ์มาทบทวนและปรับการคำนวณเลนส์ให้เหมาะสมยิ่งขึ้น

สำหรับเคสนี้หลังผ่าตัดสัปดาห์ที่ 1 วัดการมองเห็นได้ 20/25+2 ทั้งสองข้าง อ่านระยะใกล้ได้ระดับ J1+ ที่ระยะ 30–35 ซม. และแนวเลนส์แก้เอียงคลาดจากองศาที่วางแผนไว้ 1.2° แม้การผ่าตัดจะใช้เวลาไม่นาน แต่ผลลัพธ์ที่ดีเริ่มตั้งแต่การตรวจและวางแผนก่อนผ่าตัด ต่อเนื่องไปถึงความละเอียดระหว่างผ่าตัดและการติดตามผลหลังผ่าตัด ปัจจุบันไม่จำเป็นต้องรอให้ต้อกระจกสุกมาก หากเริ่มมีอาการตามัว ควรพบจักษุแพทย์เพื่อประเมินและวางแผนการรักษาที่เหมาะสม

